Сәрсенбі, 24 Сәуір, 2019

Іздеу

Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері

Қазақстан Республикасының мемлекеттiк туы

 

Қазақстан республикасының мемлекеттiк туы тiк төртбұрышты көгiлдiр түстi ортасындағы күннiң 32 сәулелері бар, астында самғауық сахаралық Бүркiт. Сапта - ұлттық оюмен тiк жолақ. Күннiң суреттерi, сәулелер, Бүркiт және ою - алтынның түсi. Оның ұзындығына байрақтың енiнiң қатынасы: 1:2.

Алтын ұлттық оюмен көгiлдiр байрақ сол жағында, орталықта алтын күнмен және самғауық Бүркiт сұлбасымен республикадағы әкiмдiк ғимаратты бүгiн безендiредi, шет мемлекеттердегi егемендi Қазақстанның елшiлiктерiнiң ғимараттарының үстiнде желбiрейдi, Бiрiккен Ұлттар ұйымының ғимаратының жанында орнатылған. Ол бүгiнгі күні бiздiң республикамыздың бостандық, тәуелсiздiк және егемендiктiң нышаны сияқты қабылданады. Оның авторы Шәкен Ниязбеков. Бұл бiздiң жаңа нышанымыз - оның творчестволық iздеулерi және жанқиярлық еңбек нәтижесi болып табылады. Мемлекеттiк туды арнаулы өңдеу жарысында 600-ден астам  жобалар қатысты. Комиссияның алдын ала таңдауынан кейiн төрт өте қызықты жобалар Қазақстан республикасының жоғарғы кеңесiнiң талқылауларына ұсынылды.

Мемлекеттiк тудың бас элементі оның түсi болып табылады. Автордың нысаналығы да табандылыққа лайықты бағасын беруi керек, ең басынан көп гүлдi және алапестiктен бас тартып, Қазақстан бiрлiгiнiң нышаны ретiнде біртүстілікті дәлелдедi. Міне, ақырғы нұсқада түс ашық-көгiлдiрмен анықталады. Ең алдымен, ашық-көгiлдiр түс адам баласының ертеден қолданылатын айқын және жағымды, кең, ашық түстер санына жатады. Бұл қапылыста емес. Осы түс анығында табиғатта басым болады. Ол кемпiрқосақтың жетi қасиеттi түстерiнiң бiрi болып табылады. Ауа және су түсі.

Сол елдiң саясаттық халықаралық жоспарында, өз мемлекетiнiң нышанымен ашық-көгiлдiр байрақты тұрғызды, сол елге ең үлкен сенiмдiлiкпен және түсіністікпен қарау керек. Сайып келгенде, бiздiң байрақ қосындысыз, таза көгiлдiр түс халықтың мәдениеттi-этникалық бiрлiгi туралы куәландырады және мемлекеттiң бөлiнбейтiндiгi бiр уақытта пікірге келеді.

Күн - өмiр және энергияның көзi. Күннiң сұлбасы сондықтан өмiрдiң нышаны болып табылады. Адам мәңгi емес. Адамның өмiрге келуі және өмірден кетуі уақытпен өлшенедi. Ал күннiң қозғалысын көшпенділер үшiн күннің қозғалысымен анықталады. Күннің шығысы және батысы, бiр өлшем - күн. Геральдиканың заңы бойынша, күннiң сұлбасы байлық және молшылықтың нышаны болып табылады. Сондықтан күндi қапылыста емес ықыласты қарастыруда бiздiң байрақта бiр уақытта молшылықтың негiзi және аманшылық формаларын көрсетеді.

Ерекше орын көшпелiлердiң дүниеге көзқарасында сахаралық Бүркiт немесе бүркiтте орналасады. Халықтар және Қазақстан орналастырған этникалық топтардың елтаңбалар және байрақтарындағы оның суретi бұрынғы дәстүрi болады. Бүркiт сұлбасы символиканың тiлiнде мемлекеттiк билiк, кеңдiктi және қырағылықты бiлдiредi. Бұл бостандық, тәуелсiздiк, талпыныстың нышандарының бостандықтың мақсаттарына, биiктiкке, ұшу үшiн келешек. Сонымен бiрге, бүркіт, қуатты күш иесі,  кез келген болашақтағы жетістіктерге кедергілерге сенімді соққы береді. Бүркiт сұлбасы дүниелiк өркениеттiң биiктiгiндегi жаңадан көрiнген егемендi Қазақстанның талпынысының идеясынан да пайда болды.

Тағы бiр элемент және бiздiң байраққа қайталанбайтындық жаңалық беретiн ұлттық ою тұратын жолақты оның сабына параллел болып табылады. Бұл жерде Қазақ оюы "қошқар мүйіз-қой мүйізі"  көрсетiлген.

Байраққа құрмет - бұл елге, халыққа, оның тарихының құрметi.

 

Қазақстан Республикасының мемлекеттiк елтаңбасы

 

1992 жылдың 4 маусымы Қазақстан республикасының мемлекеттiк елтаңбасының туған күнi сияқты тарих және халықтың жадында мәңгiлiк қалады. Егемендi Қазақстанның бүгiнгi елтаңбасы үлкен еңбек, екi белгiлi сәулетшiлердiң творчестволық iздеулерi нәтижесi болып табылады: Жандарбек Малибеков және Шот Уәлихановтар. Бұл жарыста ұтыс оңай болған жоқ, Тек қана ақырғы жарыста 245 жобалар және келешек елтаңбаның 67 сипаттамалары араласатынын ескертуге жеткiлiктi. Елтаңба шеңбердiң формасын алады. Өзi мүлтiксiз формамен әлемде шарды форма болып есептеледi. Элементтi қимастай осыған әбден жетiлуге шеңбер, көшпелiлерде ерекше қастерленедi. Шеңбер бұл геральдиканың элементi барлық жерде iске асады, бiрақ оның ерекше сый-құрметiнде шығыс көшпелiлерiнде. Бұл өмiр, мәңгiлiктiң нышандары. Бiздiң елтаңба негiзгi идеяға өз қабылдаған орталық элемент Шаңырақ болып табылады - киiз үйдiң күмбезiнiң айналма ұшар басы. Шаңырақ - отбасылық аманшылық, әлем, тыныштықтың нышаны. Ұста, тиiмдi және әдемi бейнелелген тундык - киiз үйдiң зенит саңылауы, көгiлдiр, бейбiт таңдайдың фонындағы жарық күндi еске салады. Күмбез сырғауылдары - уык, елтаңбаның ортасынан бiр қалыпты көгілдір алаңына таралатыны, өмiрдiң көзi және жылу күн сәулесін еске салады. Авторларға киiз үйдiң жайылмалы торлы негiздерi қанаттастырылуының суретiнiң мәселесiн шешудiң сәтi түстi. Крест сияқты, үш еселi, Шаңырақ күлдреушісі бiрлiктер символмен көрсетедi оның берiктiгiн қамтамасыз ететiн үш жүздiк. Сайып келгенде, авторлар геральдиканың тiлiмен бейбiтшiлiк сүйгiш Қазақ мәндерiн қамтып көрсетедi. Ортақ Шаңыраққа республиканың барлық халықтары,  құралымдарында айналып кетуге ұмтылуға дабылдайды, бiздiң ортақ үйiмiздiң берiк қуатты көтерушiсі- Қазақстан. Елтаңбаның композициялық құрылымының келесi құрама бөлiгi жарты айдың формасындағы мүйiздерi бар алтынқанатты, қиял-ғажайып жүйрiктер болып табылатын - Тұлпарлар. Әйтсе де, арғымақтардың мемлекеттiк символикасындағы сурет авторлардың осы нұсқаның  бұрын қабылдағандығымен, бұрынғы тарихы болып үлкен пiкiрталастар және даулар шақырды, Жүйрiктердiң геральдисттердiң тiлiндегi сұлба терең мағыналы да мазмұнды болады. Ол: дұшпандарға қарсы соғыстағы арыстанның батылдығын, Сұңқардың қырағылығын, бұқаның физикалық күш қуатын, жылдамдығын, және бұғының пластикасымен жүйріктігін, түлкiнiң айла және тапқырлығын білдіреді. Жүйрiктердiң алтындай қанаттары астықтың шөмелелерi, сонымен бiрге алтындай масақтаряғни еңбек, молшылық және заттық аманшылықтың белгiсiн  еске салады. Елтаңбаның ортасында бес ұшты жұлдыз болады. Жобада жарты ай және үш кiшкентай жұлдыздар орналастырған. талқылаулар жүрiс бойынша сегiз шектi, жетіұшты, бес ұшты жұлдыздардың варианттарын ұсынылды. Соңғысына тоқтады. Барлық бес континенттердiң өкiлдерiне бiздiң жүрек және қойынымыз ашық.

Елтаңбаның бояулар гаммасын екi негiзгi түстердi құрайды - алтын және көгiлдiр. Бiрiншiсi бiздiң халықтарлар ашық, айқын келешегімізге сәйкес болады. Әлемнiң барлық халықтары үшiн көгiлдiр аспан дара. Оның түсi ғаламшардың әлемге, келiсiмге, Достыққа және барлық халықтары бар бiрлiгiне Қазақстан талпынысын бiздiң елтаңбада бейнелейдi.

 

Қазақстан Республикасының Әнұраны



Әні: композитор Шәмші Қалдаяқов

Сөзі: Жұмекен Нәжімеденов (1956), Нұрсұлтан Назарбаев (2005). 

Алтын күн аспаны,
Алтын дән даласы,
Ерліктің дастаны,
Еліме қарашы!
Ежелден ер деген,
Даңқымыз шықты ғой.
Намысын бермеген,
Қазағым мықты ғой!

Қайырмасы:
Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің - Қазақстаным!

Ұрпаққа жол ашқан,
Кең байтақ жерім бар.
Бірлігі жарасқан,
Тәуелсіз елім бар.
Қарсы алған уақытты,
Мәңгілік досындай.
Біздің ел бақытты,
Біздің ел осындай!

Қайырмасы:
Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің - Қазақстаным!

Елбасының сөйлеген сөздері